आत्ता जिथे आहे...

आत्ता जिथे आहे तिथून मागे फिरता येत नाही
माझ्याशिवाय कोणासही याचा दोष देत नाही
घडले जे जे; राहीले जे जे; जबाबदारी माझ्यावर
कालच्या चांदण्यांची पुटं फक्त माझ्याच हातावर !
आपण आपली द्यावी साद आणि झाकून घ्यावे कान
इतके सोपे कळत नाही; त्याचा ठरलेला अपमान !
उगाच स्वत:स गंभीरपणे आपण आपले घेत असतो
जाता जाता अर्थ कळेल इतके खरे सोपे असतो !
प्रारंभाच्या आधीपासून दूर अंत बघत असतो
म्हणून कोणी मरण्याआधीच थोडा रडून घेत असतो !

वार्‍यावरुन गंधासारखा भिंगत भिंगत मोह येतो
'नको नको' म्हटले तरी ओंजळीतून उचलून नेतो
पायच होतात वार्‍याचे अन् हळूच जमीन सुटलेली
आयुष्यातून उठलेल्याची ओली चिन्हे उठलेली
चालण्यासाठी पायापेक्षा आधी डोळे वापरायचे
देव जाणे असले आम्हा कुठल्या जन्मी समजायचे ?
कळून सवरून पुन्हा पुन्हा असेच सारे घडायचे
आपण फक्त शीळ घालत टोपीत पीस खोचायचे !
झाले गेले असो आता...वाद सारे शून्याकार
आकाश चौकट नसलेले अन् ढगांस ना नक्की आकार...

-संदीप खरे

साकीचे घर

ही शापित जागा !नकोच येथे येणे
सारखी मागते गतजन्मांचे देणे
दृष्टीच्या पल्याड भिरभिरणारे पक्षी
येतात इथे दर रात्री गाया गाणे

हा पडाव कुठला? कुण्या समुद्रामधला?
कप्तान कोण अन् कोण खलाशी इथला?
भरकटून गेले वार्‍यावर सांगावे
अन् डोळ्यांदेखत तिथे किनारा बुडाला !

घे मिटून डोळे आणि आतुनी जाग
बघ चंद्र असा की ज्यावर नाही डाग
गुणगुणतो प्याला हलके कानामधुनी
जे मनात होते तसाच आता वाग !

बघ लाटांमागून लाटा येती कैक
तो शोध त्यातली लाट आपुली एक
मग उतर समुद्रामध्ये आपुल्या आत
उसळली वादळे त्यात होडके फेक !

मी का हो आलो येथे कोणी सांगा
लागल्या इथे तर मैलोगणती रांगा
मी एकांताचे बेट शोधण्या गेलो
पाहिले तिथेही नसे बोटभर जागा !

हा प्याला, ही मदिराही नश्वर आहे
हे काळ्या दगडावरचे अक्षर आहे
वाटते तरी का असल्या मदीरवेळी
पेल्यातून माझ्या पितो ईश्वर आहे ?

-संदीप खरे

ही कागदाची होडी

ही कागदाची होडी या झ-यात सोडून दिली ना
ती याच अपेक्षेने
की असंही होऊ शकेल
की झ-यातून नदीपर्यंत,
नदीतून खाडीपर्यंत
आणि खाडीतून समुद्रापर्यंतही जाऊ शकेल ही होडी !
कदाचित पूर्ण भिजणार नाही हिचा कागद
समुद्राशी पोहोचेपर्यंत
आणि समुद्रातल्या तुफ़ान लाटांनाही
लळा लावून तरंगत राहील ही...
कडाडतील वीजा...लाटांचे डोंगर होतील
ख-याखु-या जहाजांची शिडं फ़ाटून जातील
पण तरीही या चिमुकलीचं गोडुलं अस्तित्व
प्रलयावर तरंगणार्‍या पिंपळपानासारखं डुलत राहील!
भाबडीच आहे ही आशा
पण शेकडो वर्षाच्या वडापिंपळाच्या
जमिनीखाली वसाहत केलेल्या मुळांसारखी
सजीव आणी लासट...

होडी कागदाचीच आहे...
पण त्यावर लिहिली आहे
सारा जन्म पणाला लावून रसरसलेली
एक कविता....

म्हणून तर
ही कागदाची होडी
या झ-यात सोडून दिली ना
ती...याच...तयारीने.....की....

-संदीप खरे

वेडी वेळ...

हसायचीस तुझ्या वस्त्रासारखीच फिकी फिकी
माझा रंग होऊन जायचा उगाच गहिरा
शाहण्यासारखेच चालले होते तुझे सारे
वेड्यासारखा बोलू जायचा माझा चेहरा

संवादांचे लावत लावत हजार अर्थ
किती घातला माझ्यापाशी मीच वाद
'नको' म्हणून गेलीस ती ही किती अलगद
जशी काही कवितेला द्यावी दाद !

सहजतेच्या धूसर, तलम पडद्यामागे
जपले नाहीस नाते इतके जपलेस मौन !
शब्दच नव्हे, मौन ही असते हजार अर्थी
आयुष्याच्या वेड्या वेळी कळणार कुठून !!

-संदीप खरे

लेक...

हात वर करत, टाचा उंचावत
अपार उत्सुक डोळ्यांनी बघायचीस...

मी ओणवा होत बोलायचो
बोबड्या गोष्टी सांगायचो...

अवघडलेल्या पाठीसाठी
सारं जग, सारं जगणं
तीन फूट झालेलं...

...आणि आता
भिवईएवढी उंच होऊन
बोलू लागल्येयस
तर पाठीला
कायमचं पोक आलेलं...

-संदीप खरे

घर-३

एक घर बांधले जात आहे
त्यात कोण राहील?...कसे?...
हा भाग वेगळा
पण एक घर बांधले जात आहे...

घराभोवती खूप निळसर डोंगर आहेत
त्यावरून एक पायवाट येते,
त्यावरून न येणार्‍या तुला
सांगून ठेवलेलं बरं...
एक घर बांधले जात आहे...

घराला झक्कास दारं खिडक्या
वारं भरपूर...पाणी थंडगार...
प्रशस्त...मोकळं...हवेशीर...वगैरे...
हा झाला मातीविटांच्या बांधकामाचा तपशिल!...
...एक घर बांधलं जात आहे...

मी इथे नेहमीच चक्कर मारतो
आणि वळचनीच्या घरट्यातले
कबुतरांचे संसार आनंदाने पाहतो...
एक घर बांधले जात आहे
आणि तिथे मी सकाळ दुपार रेंगाळतो;
पण संध्याकाळ हिंदकळायला लागली
की सासुरवाशीणीसारखा पळ काढतो...
डोंगर दिसेनाहीसे होतात...
भिंती अगदीच भिंती वाटू लागतात...
आणि आशा तर रातांधळीच असते!
मग थांबायाचे कशाला?.......

...जाताना गाडी थांबवतो
आणि एका पायावर रेलात
मागे वळून म्हणतो,
'हं! एक घर बांधले जात आहे...
त्यात कोण राहील...कसे...'

गाडीला दिवा नसतोच
आणि रस्ताही असमंजस...!!
गावापासून खूप दूर
एक घर बांधले जात आहे...
त्यात कोण राहील...कसे......

-संदीप खरे

घर-२

या घराने काय केले?
फक्त डोईभर कर्ज केले!...

याने हाडे चघळली आमची...
घाम प्याले,रक्त प्याले...
आणि सारे तारुण्य
चाटून पुसून साफ केले...
या घराने काय केले?

इथे दिवस कधी निश्चिंत मनाने स्थिरावला नाही
आणि रात्र कधी गाढ झोपली नाही
आमच्या दुर्दैवाशी संगनमत साधून
जगण्याची खूप अफरातफर केली या घराने...
रोज नवेनवे ताण देत
उंदीर मांजराचा खेळ खेळत राहिले...
या घराने काय केले?...

या घरचे वास्‍तुशांतीचे विधी चुकले नाहीत,
खड्डे पुरायचा कोपरा चुकला नाही
फक्त वेळ चुकली!
घर जुने झाले तरी कर्ज कधी उतरलेच नाही...
पोट फुगवुन फुटलेल्या बेडकीची गोष्ट आम्ही ऐकली
पण आम्हाला ती उमगली नाही...
वस्तुस्थितीने थेट घावच घातले
आधी इशारा दिलाच नाही...
डोळे उघडले आणि कळलं
आमचं स्वप्न आम्हाला पेललंच नाही...
हे घर...
याने आमचे त्राण नेले...
आतून आतून भित्रे केले...
या घराने काय केले?...

इथे रात्रीबेरात्री भांडून किंचाळून उठले आवाज
आणि दुपार हुंदके ऐकत मुसमुसत राहिली...
इथे डहाळी कधी फुलली नाही...नुसतीच तगली!
इथे माणसं मोठी नाही, थेट म्हातारीच झाली!
रडत,धडपडत,ठेचकाळत,
रक्त येईस्तोवर करकचून ओठ दाबत
याने फरफटत ठेवले...
कुठल्या घराविषयी आम्ही बोलत होतो
कुणास ठाऊक;
या घराने तर आम्हाला बेघर केले...

या घराने काय केले...
या घराने काय केले...

-संदीप खरे